XƏBƏRLƏR
XƏBƏRLƏR -
Kolleksiya
22 Sentyabr, 2026
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində XVII–XVIII əsrin əvvəllərinə aid qalxan qorunur

Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin kolleksiyasında XVII–XVIII əsrin əvvəllərinə aid nadir bədii tərtibatlı qalxan mühafizə olunur. Diametri 75 sm olan bu iriölçülü müdafiə vasitəsi zəngin dekorativ işlənməsi ilə seçilir.

Qalxanın mərkəzi hissəsi qabarıq formada işlənmişdir. Kompozisiyanın əsas elementini mərkəzi umbon təşkil edir. Onu əhatə edən daha kiçik umbonlar isə radial şəkildə yerləşdirilmişdir. Qalxanın arxa tərəfinin konstruktiv quruluşunun təhlili göstərir ki, mərkəzi umbon insan sifətli günəş təsviri formasında ayrıca hazırlanaraq metal səthə qaynaq yolu ilə bərkidilmişdir. Kiçik umbonların hər biri də ayrıca hazırlanmış və qalxanın daxili tərəfində halqaların millərlə birləşmə nöqtələrini örtmək məqsədi daşımışdır. Onların səthi də insan sifətli günəş təsviri ilə bəzədilmişdir.

Mərkəzi umbondan 28 şüa radial istiqamətdə yayılır. Umbonların və şüaların səthi qızıl suyuna çəkilmiş dekorativ naxışlarla işlənmişdir. Qalxanın əsas səthi incə oyma texnikası ilə işlənmiş nəbati ornamentlərlə bəzədilmiş, budaq və yarpaq motivləri qızıl suyuna çəkilmiş detallar vasitəsilə vurğulanmışdır. Dekorativ kompozisiya ərəb qrafikası ilə işlənmiş yazılı haşiyə ilə tamamlanır.

Qalxanın kənarı boyunca dairəvi şəkildə əyilmiş latun lövhə bərkidilmişdir. Əşyanın iri ölçüləri, mürəkkəb konstruktiv quruluşu və zəngin bədii tərtibatı onun sırf döyüş məqsədli silah kimi deyil, mərasim və nümayiş funksiyası daşıyan əşya olduğunu ehtimal etməyə əsas verir. Bu baxımdan qalxanın saray mühitində interyerin dekorativ elementi kimi istifadə edilməsi mümkündür.

Qalxanın mərkəzi umbonunda təsvir olunan insan sifətli günəş obrazı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin vizual identikliyində xüsusi yer tutur və muzeyin loqotipinin əsas elementlərindən biri kimi istifadə olunur.