.jpeg)
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin kitabxanasında Azərbaycanın, Qafqazın, İslam Şərqinin, Rusiyanın və digər regionların tarixinə dair minlərlə nəşr qorunur. Onların arasında 1898-ci ildə Tiflisdə çap olunmuş “Тарихи «Дербендъ-Наме»” (“Dərbəndnamə tarixi”) salnaməsi də yer alır.
“Dərbəndnamə” Dərbəndin və Şimali-Şərqi Qafqazın orta əsrlər tarixinin tədqiqi baxımından mühüm yazılı mənbələrdən biridir. Əsərin müxtəlif dillərdə təxminən 40 əlyazma nüsxəsi və Avropa dillərinə tərcümələri məlumdur.
1898-ci ildə “Dərbəndnamə”nin Azərbaycan dilindəki əlyazma nüsxələrindən biri rus dilinə tərcümə edilərək nəşr olunmuşdur. Tərcümə Xunzax əsilli general-leytenant Məqsud Əlixanov-Avarskinin təşəbbüsü ilə Qori Müəllimlər Seminariyasının keçmiş müəllimi Səfərəli bəy Vəlibəyov tərəfindən hazırlanmışdır. Nəşrdə əsərin müəllifliyi, müxtəlif əlyazma variantları, Sasani və ərəb hakimiyyəti, ərəb-xəzər münasibətləri, Dərbəndin müdafiə kompleksi və İslamın yayılması haqqında məlumatlar yer alır.
Salnamədə həmçinin Dərbəndin iqtisadi və siyasi inkişafından bəhs edilir. Хəlifə Əl-Mütəmidin (870–892) şəhərin neft quyuları və duz mədənlərindən istifadəyə, su təchizatına və ticarətin inkişafına dair fəaliyyəti qeyd olunur. 1064-cü ildə Dərbənd Şirvanşahların hakimiyyətinə tabe olmuşdur.
Bu nadir nəşr orta əsr Dərbəndinin və Şimali-Şərqi Qafqazın tarixinin araşdırılması baxımından qiymətli mənbədir.
Muzeyin arxeoloji kolleksiyasının incilərindən: tunc zoomorf asmalar
Bu gün Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində 2022-ci ilin 12–14 sentyabr tarixlərində baş vermiş döyüşlərdən 4 il keçir.
Azərbaycanda zərb edilən sikkələr orta əsrlər tarixinin və pul təsərrüfatının tədqiqində önəm kəsb edən tapıntılardandır. Hülakülər (Elxanilər) dövrünün numizmatik tapıntıları sayəsində adı yalnız sikkələr üzərində qalmış Bazar şəhər-zərbxanası barədə məlumat toplamaq mümkündür.
Bu il dahi özbək şairi, filosofu və dövlət xadimi Nizaməddin Əlişir Nəvainin anadan olmasının 585-ci ildönümüdür.